Mulder en Marsmans vragen door: de onderscheiding van Jan Swaag en Elaine Vlaming

advertentie

HIPPOLYTUSHOEF – Vandaag bij ons te gast Jan Swaag en Elaine Vlaming. Twee oudgedienden uit de politieke arena van Hollands Kroon. Vorige week ontvingen zij, uit handen van burgemeester Nawijn, een koninklijke onderscheiding. Van harte gefeliciteerd daarmee.

Beiden namen afscheid van de gemeenteraad, na lange tijd dienstbaar te zijn geweest in het gemeentebestuur. Juist vanwege deze lange periode in het hart van de volksvertegenwoordiging gaan we graag het gesprek met ze aan. Immers, reeds voor het ontstaan van Hollands Kroon waren zij al politiek actief.

Allereerst natuurlijk uw onderscheiding, nogmaals gefeliciteerd. Had u verwacht om onderscheiden te worden?
(Elaine)We hebben ervaring, dus we weten dat de kans bestaat na minimaal drie raadsperiodes, in mij geval  vier. In de directe zin hebben we in onze omgeving niets gemerkt van het voornemen om ons te onderscheiden.
(Jan)Je weet dat het kan gebeuren, maar pas toen de burgemeester het woord tot ons richtte, kwam het besef dat we inderdaad een onderscheiding zouden krijgen. In dat opzicht was het een prettige verrassing.
(Evert)Het valt me op dat u de onderscheiding niet draagt, ik had niet verwacht dat u hem nog ooit af zou doen.
(Elaine)Nou, die grote medaille mag je niet zomaar dragen. Daar zijn regels voor. Je krijgt er zelfs een boekje bij met de regels. Passende kleding is zo’n voorwaarde.
(Jan)Zelfs het draaglintje mag alleen worden gebruikt als je een stropdas draagt.
Wat betekent deze onderscheiding voor u?
(Jan)Dat is toch een beetje dubbel. Ik ben er best blij mee, dankbaar zelfs. Er spreekt toch waardering uit voor de twaalf jaar in mijn geval, dat ik in de raad actief was. Aan de andere kant zie je natuurlijk veel mensen die zich ook langdurig inzetten die niet worden gewaardeerd met een onderscheiding.
(Elaine)Ik zie het wel als waardering voor je inzet, maar daar is het niet om begonnen. Ik deed het werk omdat ik het leuk vond om iets te kunnen doen voor de samenleving. Het doel is niet het lintje.
(Evert)Hoe gaat die procedure eigenlijk?
(Elaine)Iedereen (in dit geval de gemeente zelf) kan het aanvragen bij de gemeente. Daarna krijgt de aanvrager een aantal formulieren om aan te geven wat diegene nou eigenlijk heeft betekend. Ze moeten dus de aanvraag behoorlijk onderbouwen.
En u hebt niets in de gaten als de procedure van start gaat?
(Jan)Ik kan daar gewoon eerlijk over zijn. Ik ben me best bewust dat het in Nederland gebruikelijk is dat je een lintje kunt krijgen na een periode van 12 jaar in de raad. Van de procedure zelf merkte ik niets.

U bent nu gestopt. Veel leden van de raad zijn veel ouder dan u. Wat betreft leeftijd zou u nog door kunnen gaan voor nóg een lintje.
(Elaine)Voor mij staat leeftijd er los van. De gemeenteraad moet eigenlijk een afspiegeling zijn van de maatschappij. Op een bepaald moment is het tijd voor vers bloed.
Dan gaat er wel een berg bestuurlijke ervaring verloren.
(Elaine)Het is ook een dubbel gevoel. Ik doe het omdat ik het leuk vind en dat is nog steeds zo. Toch denk ik dat het voor de partij en de politiek beter is om na verloop van tijd plaats te maken voor anderen.
U beiden bent rond vijfendertig jarige leeftijd in de politiek gestapt, zo oud ben ik nu ook. Ik sta niet bepaald te trappelen om me erin te storten. Wat was uw motivering om die stap wél te maken?
(Jan)Ik was bezig met een bedrijfsverplaatsing. Dat was een omvangrijk proces waarvoor ik vaak op het gemeentehuis kwam. Ik was al actief in het bestuur van de agrarische jongeren. Van het één kwam het ander zogezegd.

Uw afscheid, is het zwarte gat realiteit geworden? Wat gaat u doen met die zee van vrije tijd?
(Elaine)Het zwarte gat moet nog komen denk ik. 
(Jan) Ik heb al een aantal nieuwe uitdagingen aangenomen, commissaris bij CONO kaasmakers, voorzitter toezichthouder van Het Zorgerf in Waarland en in de toekomst ben ik gevraagd om voorzitter te worden van de nieuw te vormen afdeling van Stiwas. Daar heb ik ook ja tegen gezegd.
Mijn agenda blijft goed gevuld.
(Elaine)Voor mij is dat nog een stuk minder concreet. Ik heb me wel voorgenomen om in de toekomst meer te gaan sporten. Naast politiek en bestuur bestaan er ook een hoop andere leuke dingen. Natuurlijk spelen er ook op bestuurlijk niveau wel dingen. Ik heb tenslotte liefhebberij in lokaal bestuur. Ik denk ook dat het zonde is om mijn ervaring verloren te laten gaan.
Zo’n lintje opent natuurlijk deuren. Ik wil even terugkijken, hoe hebt u deze lange periode in het bestuur ervaren?
(Elaine) Zestien jaar  was ik politiek actief, dus nog ruim voor de vorming van Hollands Kroon. Je leert ontzettend veel in zo’n tijd. Je leert dossiers beter kennen, je weet wat er speelt en je herkent patronen. Ik heb ervan genoten. Je leert veel mensen kennen, ook omdat ik het echt leuk vond om naar die mensen toe te gaan. Voor zover de agenda het toeliet ging ik op zoveel mogelijk uitnodigingen in. Maar ook netwerken in de politiek. De lijnen naar de provincie, naar Den Haag en zelfs naar Brussel zijn natuurlijk ontzettend belangrijk.
Beiden bent u begonnen in een kleine gemeente die later opging in een groter geheel, kunt u eens ingaan op de verschillen die dat met zich meebracht?
(Elaine)Het verschil in grootte was eigenlijk geen probleem. Het verschil in cultuur is me wel opgevallen. Veel verschillende mensen, die toch allemaal weer op een andere manier werken. Het was een boeiend en leuk proces om met al die mensen toch weer samen te werken en één raad te vormen. We zaten niet in de raad om onze gemeente op te heffen, maar ik denk wel dat het goed is uitgepakt. De grote vraagstukken waar we voor staan in deze tijd, worden in deze omgeving zorgvuldiger opgepakt in mijn beleving.
Dus terugkijkend, zou u hetzelfde pad weer gekozen hebben?
(Jan)Ja, daar kan ik bijna volmondig ja op zeggen. Ik denk dat als je kijkt waar we nu staan in de ontwikkeling van onze gemeente, dat we een goede weg hebben gekozen. We hebben een degelijk fundament gelegd. We zeggen altijd dat je goed naar bewoners moet luisteren. Sprekend voor mezelf, maar ook kijkend naar collega’s, kan ik zeggen dat we dat ook in de praktijk goed hebben uitgevoerd.
Zelfs een uitdagend dossier als de ICT is volgens mij goed opgepakt, als je kijkt naar de reuzestappen die we hebben moeten maken. De kritiek die we daarop hebben gekregen was lang niet altijd terecht.
(Evert)Die kritiek heeft u natuurlijk voor een deel wel over uzelf afgeroepen door zo verschrikkelijk ambitieus te zijn. Om de ambitie uit te spreken om de slimste gemeente te worden, is wel bijna vragen om weerstand en cynisme.
(Elaine)Dat wil ik toch wel nuanceren. De ambities waren groot en misschien is niet alles gelukt zoals we gehoopt hadden, maar we hebben wel degelijk grote stappen gemaakt. De besparing die we daarmee hebben bereikt, ik noem bijvoorbeeld de personeelskosten, worden vaak niet duidelijk in het kostenverhaal meegenomen.  De fusie viel samen met de belangrijke ontwikkeling van de ICT. Natuurlijk hebben we moeten investeren, maar de besparing op operationele kosten is echt groot. Dat loopt in de miljoenen.
Maar het is natuurlijk wel zo, dat “early adopters” de hoofdprijs betalen.
(Jan)Dat moet je wel in perspectief plaatsen. Ik kan stellen dat we in Hollands Kroon de zaken die geautomatiseerd kunnen plaatsvinden, ook daadwerkelijk digitaal kunnen afhandelen. We halen daar veel voordeel mee. Zoveel, dat we nu ook daadwerkelijk aandacht kunnen besteden aan mensen en zaken die niet digitaal kunnen worden opgelost. De bereikbaarheid is daarvan een goed voorbeeld. Door zoveel mogelijk digitaal te doen, is er nu wél ruimte om zaken die zich daarvoor niet lenen “handmatig”, dus met persoonlijk contact op te pakken. Zonder de besparing door automatisering zou daarvoor veel minder ruimte zijn.
Het gaat om grote investeringen, maar daaraan gekoppeld zitten grote besparingen. Kijkend naar Hollands Kroon denk ik dat we een heel goede balans hebben bereikt. Alles wat mogelijk is doen we digitaal, kom je er niet uit dan is er altijd een persoon van vlees en bloed beschikbaar om je ermee te helpen.
Als je kijkt naar de dienstverlening, dan zie ik wel degelijk een servicegerichtheid die voor een deel mogelijk is gemaakt door de automatisering. Neem het thuisbezorgen van een nieuw paspoort. Eén gemeentehuis in een grote gemeente is voor veel mensen dus dienstverlening op grote afstand. Door dat paspoort thuis te bezorgen verklein je die afstand weer. Je neemt de nadelen weg.
We mogen dus de opstartproblemen van de ICT niet onder een vergrootglas leggen, op termijn worden de plooien gladgestreken?
(Elaine)Je moet de omvang en de complexiteit van de invoering in acht nemen. Ik denk dat de gemeente goed heeft begrepen dat de inwoner er zo min mogelijk last van moet hebben. Dat is leidend geweest in onze besluiten.
(Evert)Vergeef me mijn cynisme, maar als we het hebben over afstanden in de gemeente en bereikbaarheid, dan brengt dat mij op de zorgelijke staat van ons openbaar vervoer. Deelt u die zorg?
(Elaine)Openbaar vervoer is in onze plattelandsgemeente summier aanwezig. Natuurlijk hebben we, als partij die ook op provinciaal niveau vertegenwoordigd is, onze statenleden daarop aangesproken. Buslijnen schrappen is voor veel mensen ingrijpend. Onrendabele buslijnen, kost wat kost, in stand houden, is ook weer zonde van het geld. We denken dat vraaggestuurd openbaar vervoer, dus belbus en buurtbus, het traditionele openbaar vervoer in onze situatie prima kunnen aanvullen.
(Jan)Politiek is natuurlijk ook een kwestie van vooruit kijken. In een grijs verleden is er ook besloten om een stoomtram aan te leggen. Dat was toen de juiste oplossing. Inmiddels is de wereld totaal anders ingericht. Het is aan ons de taak om die veranderingen tijdig en financieel aanvaardbaar te faciliteren. Vervoer en bereikbaarheid staan nu opnieuw voor een omslagpunt, maar ik denk dat we wel bewezen hebben dat we daar op een verantwoorde manier mee omgaan.

Specifiek voor u mijnheer Swaag, in de interviews die we hebben gehad met de diverse fractieleiders introduceerden we de stelling van Swaag. Volgens u is het bestuur transparanter en toegankelijker dan ooit. Volgens mij is dat niet het geval. Waarom denkt u dat het bestuur wél toegankelijker is geworden?
(Jan)Ik kan dat het beste uitleggen met mezelf als voorbeeld. Ik kan met de hand op mijn hart zeggen dat  ik me altijd zeer bereikbaar heb opgesteld. Ik ga graag met mensen in gesprek en wil graag uitleggen hoe we tot een bepaald besluit zijn gekomen. Ook voor u, bijvoorbeeld, was ik eenvoudig bereikbaar. Die bereidheid om met mensen in gesprek te gaan heb ik trouwens ook bij mijn collega’s voortdurend waargenomen.
(Elaine)Je beseft altijd dat je je werk doet voor iemand anders. Je bent dienstbaar. In die zin is het dus voor ons heel belangrijk om met mensen in contact te komen. Niet alleen met je doelgroep, niet alleen met de hardste schreeuwer, maar met iedereen. Er is ons dus veel aan gelegen om makkelijk toegankelijk en bereikbaar te zijn.
(Evert)Hoe kijkt u in dat licht tegen een opkomstpercentage van 50% voor uw verkiezingen?
(Elaine)Dat is ook een landelijke trend, je kunt dat niet één op één koppelen aan Hollands Kroon. Natuurlijk is het voor ons belangrijk dat mensen hun stem laten horen, je kan alleen niet verwachten dat wij het tij keren.
(Jan)Als je  kijkt naar mijn partij, de VVD, dan is het aantal behaalde zetels wel altijd ongeveer stabiel gebleven. Ook voor het CDA is dat trouwens het geval. Ondanks de trend van lage opkomst en ondanks de opkomst van lokale partijen.
De lokale partijen laten vaker een grotere schommeling zien. Voor de bestuurbaarheid en de continuïteit, maar ook voor de duidelijkheid naar de kiezer toe, zou ik daar wel graag een kanttekening bij willen plaatsen. Op basis daarvan zou ik zelfs in overweging willen geven om een vorm van kiesdrempel in te voeren.
Een mooi bruggetje. Opvallend in de verkiezingen is de enorme afstraffing van LADA. Kunt u, als aftredend raadslid duiding geven aan deze afstraffing?
(Elaine)Het is moeilijk te spreken over een ander. We hebben een solide beleid gevoerd en we waren in staat om de gestelde doelen in het coalitieakkoord te realiseren.
(Evert)Dat is voor u een punt van overwinning, daar mag u trots op zijn. Maar als je je partij LADA noemt, Lokale Democratie Anders, dan kan ik me voorstellen dat de kiezer zegt dat hij niet erg tevreden is.
(Jan)De wijze waarop LADA haar bestuursverantwoordelijkheid heeft genomen, en de wijze waarop ze daaraan invulling heeft gegeven verdient in mijn ogen meer waardering dan de kiezer heeft laten zien.
(Elaine)De LADA stemmer heeft misschien andere verwachtingen gehad. Er zijn wel degelijk dingen anders geworden, ook voor ons, het CDA. Misschien heeft LADA haar rol in deze veranderingen niet goed genoeg over weten te brengen. Het afschaffen van grote delen van de APV bijvoorbeeld. 
Heeft u een afscheidsboodschap die u het nieuwe college, de gemeenteraad of zelfs de bewoners van Hollands Kroon wilt meegeven?
(Jan)Blijf werken vanuit de constructieve houding die wij ook hebben mogen meemaken. Positief naar de mogelijkheden en mensen kijken werpt zijn vruchten af. Maak er samen wat moois van.
U hebt er wel vertrouwen in dat de raad, ook zonder uw inbreng, goed zijn werk blijft doen.
(Elaine)Ik heb dat tijdens mijn afscheidstoespraak ook benadrukt. Je zit er als raadslid voor iedereen in je gemeente. Daarom kun je ook samenwerken. Ook al is het niet helemaal jouw mening, je kunt er dan toch in meegaan. Je zit er niet om elkaar vliegen af te vangen, je zit er om gedegen en breed gedragen beleid te maken.

advertentie