Jan, Flip en Jos: dienstplichtige soldaten de klos

advertentie

Militairen met lang haar in de jaren zeventig (Nationaal Archief)

Als Nederland onverhoopt in oorlog raakt en het beroepsleger te klein is om het land te verdedigen, worden dienstplichtige mannen én vrouwen tussen 17 en 45 jaar opgeroepen voor de ‘eerste oefening’. Anno 2019 bestaat de dienstplicht nog steeds. Deze is niet afgeschaft, maar slechts ‘opgeschort’.

Een krijgsmacht kan niet zonder discipline. De bevelen van een hogere in rang dienen meteen opgevolgd te worden. Een hiërarchische structuur is onontbeerlijk bij eventuele ‘missies’. Jongens en meisjes die zich afzetten tegen de gebruikelijke gang van zaken in het leger passen niet in het systeem.

Eind jaren zestig raakte het lange haar in de mode. De meeste dienstplichtige jongens voldeden aan het dienstbevel hun hoofdhaar flink te kortwieken. Bijna niemand haalde het in zijn hoofd tegen een bevel van een meerdere in te gaan. Deed je dat wél dan kon je een poos naar strafkamp Nieuwersluis gestuurd worden, de soldatengevangenis. Het lange haar moest er dus maar aan geloven.

Enkele jaren later, in 1971, weigerde de Haagse dienstplichtig militair Rinus Wehrmann resoluut zijn haar af te knippen. Rinus’ vader verklaarde: “Als hij zijn haar kort laat knippen ziet hij eruit als een 14-jarige jongen. Zonder zijn haar verliest hij zijn persoonlijkheid.” Wehrmann werd wegens zijn recalcitrante gedrag gevangengezet, maar door de aanhoudende publiciteit kon de toenmalige minister van Defensie Den Toom hem niet anders dan vrijlaten. Bovendien besloot de minister enige tijd later de haardracht vrij te laten. Wehrmann kreeg een korte celstraf, werd ontslagen uit militaire dienst en ‘ongeschikt’ verklaard.

Democratie
Wehrmann ging het alleen om zijn haar, anderen pleitten in de jaren ’70 voor meer democratie in het leger. De VVDM (Vereniging Van Dienstplichtige Militairen) en de BVD (Bond Van Dienstplichtigen) streden voor o.a. een hogere soldij en afschaffing van het verplichte salueren voor een meerdere. Er werden ook stukken geschreven over problemen in het leger. Dienstplichtig soldaat Wim Schul werd veroordeeld wegens belediging van twee generaals. In een artikel stelde hij misstanden in gevangenis Nieuwersluis aan de kaak. Schul moest het bekopen met een korte gevangenisstraf en ontslag uit de dienst. Ook hij werd ‘ongeschikt’ verklaard…

Kees Zwaan
Hollands Kroon

advertentie