Democratie bedreigd door tweedeling in samenleving: ook in Hollands Kroon

advertentie

De werkplek van Johan Remkes: Huize Welgelegen in Haarlem (eigen foto)

Het nieuwe (politieke) jaar is begonnen. We krijgen een nieuwe (sociaal democratische) burgemeester. Zal zij zich staande houden in het liberale Hollands Kroon? Velen maken zich steeds meer zorgen over het lage democratische gehalte van de samenleving. Een commissie heeft aanbevelingen gedaan om de politiek voor iedereen toegankelijk te maken. Ook in Hollands Kroon. Die commissie stond onder leiding van de afgetreden commissaris van de koning Johan Remkes.

Remkes heeft de afgelopen twee jaar hard gewerkt als voorzitter van een staatscommissie die onze parlementaire democratie onderzocht. Zijn bevindingen zijn opgeschreven in een lijvig rapport getiteld ‘Lage drempels, hoge dijken’. De commissie constateert een groeiende tweedeling in de samenleving, waarbij de afstand tussen hoog- en laagopgeleiden steeds groter wordt. Hoog opgeleiden participeren meer in de politiek en laag-opgeleiden steeds minder. Remkes vindt dat niet ‘toekomstbestendig’, dus niet duurzaam. Het gewijzigde parlementaire stelsel van nu dateert uit 1917, van meer dan 100 jaar geleden. De samenleving is intussen grondig veranderd. Het gevolg is dat het stelsel niet meer goed functioneert en aan een grondige vernieuwing toe is. Je ziet bijvoorbeeld in Frankrijk de sterke ‘gele hesjes’ beweging die ontstaan is uit de maatschappelijke onvrede van de Franse ‘onderklasse’ die door de regering Macron stelselmatig wordt genegeerd en zelfs beledigd. Remkes ziet in Nederland ook zo’n onderklasse (precariaat) die zich in de steek gelaten voelt door de politieke partijen en zich afkeert van democratische beginselen én van de politiek.

Burgerschap
Laag opgeleiden voelen zich niet vertegenwoordigd in de (lokale) politiek. Partijen en politici luisteren over het algemeen alleen naar wat het goed opgeleide deel van de Nederlanders te vertellen heeft. Ook op gemeentelijk niveau zie je die ontwikkeling. De drempel die het gemeentebestuur opwerpt om de ‘gewone burger’ op een afstand te houden is steeds hoger geworden. Die drempel wil Remkes niet alleen landelijk, maar ook regionaal en lokaal slechten. Alle geledingen van de maatschappij moeten gehoord én betrokken worden bij het politieke proces. Teveel mensen staan langs de lijn. In buurten waar weinig wordt gestemd, wil Remkes meer stembussen plaatsen tijdens verkiezingen. Ook moet er volgens hem op scholen binnen de lessen geschiedenis en maatschappijleer meer aandacht besteed worden aan ‘democratisch burgerschap’, zodat leerlingen kunnen uitgroeien tot betrokken burgers die daadwerkelijk kúnnen participeren in verenigingen en in de politiek. Er is door de Nationale Jeugdraad een concept motie naar onze gemeenteraad gestuurd die in stemming gebracht zou kunnen worden en waarin opgeroepen wordt in scholengemeenschappen stembussen te plaatsen. Dat zou al voor de komende Statenverkiezingen te realiseren zijn.

Bindend referendum
Remkes wil een bindend correctief referendum dat kan zorgen voor het terugfluiten van door de regering foutief gemaakte keuzes. Dat zou nu bijvoorbeeld van pas komen om de gehate verhoging van het lage btw tarief terug te draaien. Bovendien zegt Remkes dat het verstandig zou zijn de adviezen van het ‘Burgerforum Kiesstelsel’ over te nemen. Dat voorstel werd door dat forum al in 2006 ingediend, maar toenmalig minister-president Jan Peter Balkenende wilde er niets van weten. Remkes adviseert lage drempels. Dat betekent dat de meningen van gewone mensen meer moeten meetellen in politieke besluiten. Remkes wijst in de titel van zijn boek op de hoge dijken die alleen tot stand kunnen komen door samenwerking (polderen) van alle geledingen van de samenleving…

Kees Zwaan
Hollands Kroon

advertentie